2026 жылғы 9 қаңтарда Алматы қаласында М. Тынышпаев атындағы ALT Университетінде Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы жанынан Қазақстандағы алғашқы Көлік ғылымдары мен технологиялары институтын (ITST) құру туралы Меморандумға салтанатты түрде қол қою рәсімі өтті.
Салтанатты рәсім барысында ALT Университеті М. Тынышпаев атындағы Басқарма төрағасы — Ректоры Меруерт Жармагамбетова Меморандумға қол қоюды отандық көлік ғылымын дамытудағы маңызды кезең әрі жалпыұлттық маңызы бар оқиға ретінде бағалады. Ректордың айтуынша, ALT Университеті үшін осы стратегиялық жобаны жүзеге асыру базалық алаңына айналу — үлкен құрмет және академиялық қауымдастық тарапынан көрсетілген жоғары сенімнің белгісі.
«Жаңа Институт жай ғана ғылыми құрылым емес, ғылым мен практика тығыз байланыста болатын, зерттеу нәтижелері Қазақстанның көлік жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған толыққанды инновациялық экожүйеге айналады», — деп атап өтті Меруерт Жармагамбетова.
Сондай-ақ іс-шарада ҚР Президенті жанындағы ҚР Ұлттық ғылым академиясының президенті, академик Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев сөз сөйледі. Ол Институтты құру бастамасы Мемлекет басшысы айқындаған стратегиялық бағыттарға толық сәйкес келетінін атап өтті.
ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өз сұхбаттарында көлік-логистика секторын дамыту ұлттық басымдықтардың бірі екенін бірнеше рет атап өткен. Президенттің айтуынша, Қазақстанның Еуразия құрлығының орталығында орналасуы — елдің басты бәсекелестік артықшылықтарының бірі, ал көлік инфрақұрылымына салынатын инвестициялар – еліміздің және келесі ұрпақтардың болашағы үшін жасалған үлесі болып табылады.
Академик А.К. Күрішбаев сонымен қатар Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының базасында Қытай Ғылым академиясының академиктерімен және Чжэцзян технологиялық университетімен бірлесіп құрылған кеңістік-уақыт өлшеміндегі жасанды интеллект және тұрақты даму жөніндегі халықаралық бірлескен зертханасы аясында жасанды интеллект, геоақпараттық жүйелер мен болжамдық модельдеу әдістерін кеңінен енгізу жоспарланып отырғанын хабарлады. Бұл шешімдер көлік жүйесін интеллектуалдық және логистикалық тұрғыда дамытуға, көлік ағындарын оңтайландыруға және Қазақстанның транзиттік көлік инфрақұрылымының қауіпсіздігі мен тиімділігін арттыруға бағытталады.
Көлік ғылымдары мен технологиялары институтының басшысы болып көлік саласындағы жетекші маман, академик Бағдат Бұрханбайұлы Телтаев тағайындалды. Өз сөзінде ол институттың қызметі Қазақстанның көлік жүйесінің тұрақты жұмыс істеуі мен дамуын қамтамасыз етуге бағытталатынын айтты.
Негізгі басымдықтардың бірі — көлік құрылыстарының ұзақ мерзімділігін арттыру және көлік инфрақұрылымын басқарудың тиімді модельдерін енгізу. Жаңа материалдар мен технологияларды әзiрлеуге, көлiк объектiлерiн климаттық бейiмдеу мәселелерiне, сондай-ақ жүктеменiң артуы жағдайында құрылыстардың зақымдануын азайтуға ерекше назар аудару жоспарланып отыр.
Институттың жұмысы көлік нысандарының қызмет ету мерзімін ұзартуға, көлік саласындағы тиімділікті арттыруға, транзиттік әлеуетті кеңейтуге және икемді, заманауи және тиімді логистикалық жүйені дамытуға әкеледі деп күтілуде.
Іс-шарада сондай-ақ Қазақстанның Еңбек Ері және Құрметті теміржолшы Қ.С. Сәмбетов пен Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, профессор Б.С. Мұртазин сөз сөйледі. Қатысушылар университеттің ғылыми-зерттеу нысандарымен танысып, қолданбалы көлік ғылымын дамыту перспективаларын талқылады.
Қазақстандағы алғашқы Көлік ғылымдары мен технологиялары институтының құрылуы көлік саласының ғылыми негізін қалау, елдің транзиттік және логистикалық әлеуетін нығайту, ғылымды нақты экономикамен біріктіру жолындағы маңызды қадам болды.
