Бағаева Назыкен Ұзаққызы
ALT University «Логистика және бизнес» департаментінің қауымдастырылған профессоры, экономика ғылымдарының кандидаты
Бүгінгі Жолдауында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев экономикалық мәселелерге үлкен назар аударды. Мемлекет басшысы Қазақстанның Еуразиядағы жетекші логистикалық орталық екенін ескере отырып, инвестицияларды белсендірек тартуды, өнеркәсіпті дамытуды, көлік инфрақұрылымын жаңғыртуды, цифрлық технологияларды қарқынды енгізуді, сондай-ақ тиімсіз бюджет шығыстарын анықтау үшін жасанды интеллектті пайдалануды тапсырды. Бұдан бөлек, NVIDIA компаниясы басшысының ауыл шаруашылығында ЖИ-ді пайдалану туралы бастамасы алға тартылды. Сонымен қатар Президент банк заңнамасын жаңартуды және экономиканың нақты секторын дамытуға көбірек қаражат бағыттауды ұсынды.
Президент Қазақстанды үш жыл ішінде толыққанды цифрлық елге айналдыру міндетін қойып, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігін құруды ұсынғанын атап өткен маңызды.
Инфрақұрылымды жаңғырту бастамасы ерекше назар аудартады. Қазақстанның өңірлері мен қалаларының инфрақұрылымын ауқымды жаңғыртуға Ұлттық қордан 2029 жылға дейін 6,5 трлн теңге бағыттау жоспарлануда. Мұндай саясат экономикаға едәуір серпін беруге қабілетті: жаңа жұмыс орындарын құру, өңірлердегі іскерлік белсенділікті арттыру және халықтың өмір сүру сапасын жақсарту. Сонымен бірге Ұлттық қор қаражатын пайдалану қатаң бақылаумен сүйемелденуі тиіс. Әрбір жобаның тәуелсіз сараптамадан өтуі және қоғамның құрылыс құны, мерзімдері мен нәтижелері туралы ашық ақпарат алуы маңызды.
Банктерді бизнесті ұзақ мерзімді кредиттеуге белсендірек тарту талабын оң бағалаймын. Қазақстан экономикасына тек мемлекеттік бюджет есебінен қамтамасыз ету мүмкін емес инвестициялар қажет.
2027 жыл Қазақстанда ауқымды бүкілхалықтық құрылыс жылы болып жарияланды. Президент жақын жылдары құрылыс бумы еліміздің барлық өңірлерін қамтитынын мәлімдеді. Жоспарда — автомагистральдар, теміржолдар, көпірлер, өнеркәсіптік және энергетикалық объектілер, мектептер, ауруханалар мен мәдениет мекемелері бар.
Президенттің ауқатты қазақстандықтар үшін салықтарды арттыруды талқылау туралы бастамасы да қызығушылық тудырады. Қасым-Жомарт Тоқаев бизнестің ескертулерін ескере отырып, Салық кодексіне нүктелік өзгерістер дайындауды тапсырды. Оның айтуынша, қарама-қайшылықтар мен бұлыңғыр нормаларды жою, кәсіпкерлерге түсетін артық жүктемені азайту және ережелерді үнемі өзгертпей, салық заңнамасын түсінікті ету қажет.
Президент келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап үздіксіз еңбек өтілін ескере отырып, алғашқы медико-санитариялық көмектің учаскелік мамандарының жалақысын 40%-ға дейін арттыруды тапсырды. Бұл 77 мыңнан астам қызметкерді қамтиды. Сонымен қатар ол ең төменгі жалақыны 85-тен 110 мың теңгеге дейін арттыруды тапсырды. Мемлекет басшысының айтуынша, бұл 1,8 миллион адамның, оның ішінде 370 мыңнан астам бюджеттік сала қызметкерлерінің табысын арттыруға мүмкіндік береді.
Жалпы Жолдаудың экономикалық бөлігін оң бағалауға болады. Онда нақты басымдықтар мен қаржыландыру көздері айқындалған. Сонымен бірге түпкілікті нәтиже жарияланған жобалардың санына емес, олардың орындалу сапасына байланысты болады. Алға қойылған мақсаттарға жету үшін қаражаттың ашық жұмсалуы, басшылардың дербес жауапкершілігі, монополизммен күрес және кәсіпкерлер үшін тең жағдайлар жасау қажет. Егер бұл талаптар сақталса, ұсынылған шаралар экономиканың тұрақты өсуін және Қазақстан азаматтарының әл-ауқатының нақты артуын қамтамасыз ете алады.
