Мусапирова Гульзада Дәулетбековна
М. Тынышбаев атындағы ALT Университетінің Телекоммуникациялар департаментінің жетекшісі, техника ғылымдарының кандидаты, ALTқауымдастырылған профессоры
Бүгін, 2026 жылғы 28 қазанда, Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауындағы негізгі басымдықтармен таныстым. Цифрландыру, жасанды интеллектіні дамыту және заманауи телекоммуникациялық инфрақұрылымды қалыптастыру мәселелері менің ерекше назарымды аударды.
Менің ойымша, сенімді, жоғары жылдамдықты және қорғалған байланыс желілерінсіз цифрлық экономиканың тұрақты дамуы мүмкін емес. Қазіргі таңда телекоммуникациялар жеке бір сала ғана емес, мемлекеттік басқарудың, өнеркәсіптің, көліктің, білім берудің, денсаулық сақтаудың және бизнестің технологиялық негізі болып табылады. Сондықтан цифрлық инфрақұрылымның дамуы, ең алдымен, оның қолжетімділігімен, сапасымен және халыққа тигізетін нақты пайдасымен бағалануға тиіс.
Қазақстан деректерді беру және өңдеу инфрақұрылымын жүйелі түрде кеңейтіп, заманауи мобильді және спутниктік технологияларды енгізіп, жаңа буын байланыс желілерін дамытуда. 5G технологияларын одан әрі енгізу, талшықты-оптикалық байланыс желілерін кеңейту, спутниктік интернетті дамыту және шалғай елді мекендерді тұрақты байланыспен қамтамасыз ету ерекше маңызға ие. Бұл бағыттар цифрлық теңсіздікті азайтуға және өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа мүмкіндіктер жасауға ықпал етеді.
Көлік саласы үшін заманауи телекоммуникациялық технологиялардың стратегиялық маңызы зор. Сенімді байланыс желілері теміржол көлігін цифрландыру, қозғалысты басқарудың интеллектуалды жүйелерін енгізу, инфрақұрылымды мониторингтеу, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, сондай-ақ пойыздардың пилотсыз және автоматтандырылған қозғалысын дамыту үшін қажет. Мұндай шешімдер тасымалдау қауіпсіздігін, басқару тиімділігін және жолаушыларға қызмет көрсету сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
Киберқауіпсіздікке және телекоммуникациялық инфрақұрылымды қорғауға ерекше назар аудару қажет. Цифрлық сервистердің кеңеюіне байланысты байланыс арналарының тұрақтылығына, деректердің сақталуына және аса маңызды нысандарды қорғауға қойылатын талаптар арта түседі. Сондықтан жаңа технологияларды енгізу отандық шешімдерді, заманауи қауіпсіздік стандарттарын дамыту және білікті мамандар даярлау жұмыстарымен қатар жүргізілуге тиіс.
Жоғары білім саласының өкілі ретінде ғылым, білім және өндіріс арасындағы тығыз байланысты қамтамасыз ету маңызды деп санаймын. Университеттер заманауи байланыс желілерін жобалап, пайдалануға қабілетті, 5G және 6G технологияларымен, спутниктік жүйелермен, заттар интернетімен, жасанды интеллектімен және бағдарламалық-конфигурацияланатын желілермен жұмыс істей алатын мамандарды даярлауы қажет. Тәжірибеге бағытталған оқыту, заманауи зертханалар, дуальды білім беру бағдарламалары және жетекші телекоммуникациялық компаниялармен бірлескен жобалар айрықша маңызға ие.
Нағыз цифрлық трансформация қолжетімді әрі сапалы байланыстан басталатынына сенімдімін. Қалалар мен шалғай өңірлердің тұрғындары білім беру, медициналық және мемлекеттік қызметтерге тең дәрежеде қол жеткізгенде, кәсіпорындар цифрлық шешімдерді тиімді пайдаланғанда, ал көлік инфрақұрылымы қауіпсіз әрі технологиялық тұрғыдан жетілген болғанда ғана цифрландыру нақты нәтижелер береді.
Цифрлық Қазақстанның болашағы енгізілген технологиялардың санына ғана емес, телекоммуникациялық инфрақұрылымның сенімділігіне, мамандарды даярлау деңгейіне және ғылыми қоғамдастықтың сұранысқа ие отандық әзірлемелерді жасау қабілетіне байланысты. Қуатты Қазақстан – заманауи байланысы, қорғалған цифрлық жүйелері, білікті кадрлары және әрбір азамат үшін тең технологиялық мүмкіндіктері бар мемлекет.
