Кафедра тарихы

Кафедра тарихы 1987 жылдан бастау алады. Алматы теміржол көлігі инженерлері институты (АлИИТ) Ректорының бұйрығына сәйкес, кафедра алғашқыда «Электрлік тарту» деп аталды. Кейіннен теміржол көлігінің электр энергиясын өндіру, беру, бөлу және тұтыну кәсіпорындарына қызмет көрсететін мамандарға деген қажеттілігі «Электрмен жабдықтау» кафедрасының құрылуына негіз болды. Осылайша, 1990 жылы ол екі дербес кафедраға бөлінді: доцент М.Қ. Шалабаев жетекшілік еткен «Электровоз және электропойыздар» кафедрасы және доцент В.А. Ан басқарған «Теміржолдарды энергиямен жабдықтау» кафедрасы.

1996 жылы АлИИТ пен Автожол институтының базасында Қазақ көлік және коммуникациялар академиясы (ҚазККА) құрылып, жаңадан «Электрмен жабдықтау және электрлендіру» кафедрасы ұйымдастырылды. Бұйрық бойынша кафедра меңгерушісі қызметіне А.Ю. Ершов тағайындалды. Кейіннен бұл құрылым біріктірілген «Электрмен жабдықтау және электрлендіру» кафедрасына айналып, оны т.ғ.к., доцент Б.Р. Кангожин басқарды.

2004 жылдың маусымында М. Тынышпаев атындағы ҚазККА Президент-Ректорының бұйрығымен «Электрмен жабдықтау и электрлендіру» кафедрасы «Электроэнергетика» кафедрасы болып қайта аталды.

1996 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін кафедраны басқарған меңгерушілер:

• 1997–2002 жж. – т.ғ.д., профессор Бекмұхамбет Рашидұлы Кангожин;

• 2002–2003 жж. – т.ғ.д., профессор Сергей Евгеньевич Соколов;

• 2003–2005 жж. – т.ғ.к., доцент Меруерт Советқызы Жармағамбетова;

• 2005–2008 жж. – т.ғ.д., профессор Темірхан Қосыбайұлы Қойшиев;

• 2008–2014 жж. – т.ғ.к., доцент Меруерт Советқызы Жармағамбетова;

• 2014–2019 жж. – т.ғ.к., доцент Анара Тілеулесқызы Егзекова;

• 2019 жылдың мамыры – 2021 жылдың қыркүйегі – РФ т.ғ.к., PhD докторы, ассоциацияланған профессор Жаныбек Жанұлы Қалиев;

• 2021 жылдың қыркүйегі – 2022 жылдың қыркүйегі – т.ғ.к., ALT ассоциацияланған профессоры Казима Жаңбырбайқызы Қалиева;

• 2022 жылдың қыркүйегі – 2025 жылдың мамыры – т.ғ.к., ассистент-профессор Анара Тілеулесқызы Егзекова;

• 2025 жылдың қыркүйегі – 2026 жылдың наурызы – РФ т.ғ.к., PhD докторы, ALT ассоциацияланған профессоры Жаныбек Жанұлы Қалиев;

• 2026 жылдың ақпанынан бастап қазіргі уақытқа дейін – т.ғ.магистрі, сениор-лектор Ғалым Прімжанұлы Кәлімбетов.

Кафедра атауының соңғы өзгерісі 2020-2021 оқу жылының басында Академия кафедраларын оңтайландыру жұмыстары аясында өтті. Физика циклі «Электроэнергетика» кафедрасына қосылып, құрылым атауы «Энергетика» кафедрасы болып өзгертілді.

Әр жылдары кафедра құрамында теміржол көлігін электрмен жабдықтау саласының жетекші мамандары қызмет етті. Олардың қатарында т.ғ.д., профессорлар: А.Қ. Ибраев, Н.Р. Тұрғамбаев; т.ғ.к.: А.М. Солянников, С.Е. Соколов, Т.Қ. Қойшиев, Б.Р. Кангожин; доценттер: И.В. Казанина, О.Н. Ефимова, Л.Ш. Өтешқалиева, К.Ж. Қалиева, Г.Т. Еркелдесова; оқытушылар: Н.Г. Степанова, А.З. Рахматуллина, К.У. Галиев, Е.Г. Михалкова, С.С. Даутов, Д.Д. Ахметтаев, Д.Қ. Чириков, У.У. Сұлтанбаев, Г.Г. Прозоров, Д.Е. Нұршалова, И.Қ. Килибаев, Е.А. Зимина, А.Т. Аршабекова, Г.Г. Садыбекова, А.О. Оралбекова, А. Иманбаева, Д. Райымбекова, И. Отарбай, Г. Асқанбай, Г. Жетпісбаева бар.

Ұжымның ғылыми және педагогикалық басымдықтарының даму тарихында келесі кезеңдерді ерекше атап өтуге болады:

• 2008 жылы 050718 – «Электроэнергетика» мамандығы бойынша магистратура бағдарламасын жүргізуге лицензия алынды. 2009 жылы бакалавриат түлектері қатарынан алғашқы 6 магистрант оқуға қабылданды. 2009 жылдан қазіргі уақытқа дейін магистратураны 74-тен астам адам сәтті тәмамдады.

• 2010 жылы кафедра «Электроэнергетика» мамандығы бойынша докторантура (PhD) бағдарламасына лицензия алды.

• 2022 жылы жаңа 6B07188 – «IT-энергетика» білім беру бағдарламасы бойынша алғашқы студенттер қабылданды.

• ALT базасында докторлық диссертацияларды қорғау жөніндегі диссертациялық кеңес тұрақты жұмыс істейді.

Сонымен қатар, Ресейдің теміржол көлігі бағытындағы жетекші оқу орындарымен тығыз ынтымақтастықтың арқасында кафедраның жас мамандары әр жылдары аспирантураға оқуға жіберілді. Мәскеу мемлекеттік қатынас жолдары университетіне (МИИТ) оқытушылар Д.Г. Инсепов, А.А. Жұматова, Д.Т. Шабданов, Ж.Ж. Қалиев жолдама алды. Оның қорытындысы бойынша 2010 жылы А.А. Жұматова, ал 2011 жылы Ж.Ж. Қалиев кандидаттық диссертацияларын сәтті қорғап, РФ техника ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды.

2016 жылы кафедра оқытушысы С.М. Өтепбергенова Омбы мемлекеттік қатынас жолдары университетінің (ОмГУПС) 23.06.01 – Жерүсті көлігінің техникасы мен технологиялары бағытындағы «Теміржолдардың жылжымалы құрамы, пойыздардың тартым күші және электрлендіру» мамандығы бойынша күндізгі аспирантура бөліміне оқуға түсті. Аспирантураны бітіргеннен кейін С.М. Өтепбергеноваға «Зерттеуші. Оқытушы-зерттеуші» біліктілігі берілді. 2020 жылғы 22 желтоқсанда ол «Ауыр салмақты қозғалыс жағдайында ұзақ жұмыс режимі кезінде электровоздарды пайдалану тиімділігін арттыру» тақырыбында диссертациясын сәтті қорғап, РФ техника ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін иеленді.

Бүгінгі таңда кафедраның профессор-оқытушылар құрамы негізгі ғылыми бағыттар бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын (ҒЗЖ) және шаруашылық шарттық жобаларды белсенді орындап келеді. Сонымен қатар, олар жыл сайын халықаралық журналдар мен конференция жинақтарында ғылыми мақалалар жариялап, біліктілікті арттыру курстарынан уақтылы өтіп тұрады.

Кафедра энергетика саласының кәсіпорындарымен тығыз байланыс орнатқан. «ҚТЖ» ҰК» АҚ Алматы электрмен жабдықтау дистанциясы мен «Алатау Жарық Компаниясы» АҚ базасында кафедра филиалдары жұмыс істейді. Серіктестік аясында 3-4 курс студенттері үшін бейіндік пәндер бойынша дуальді оқыту элементтері енгізіліп жатыр, ал 1-2 курс студенттері үшін өндірістік нысандарға танымдық экскурсиялар ұйымдастырылады.

2024 жылы 6B07188 – «IT-Энергетика» білім беру бағдарламасы, ал 2026 жылы 6B07121 – «Электроэнергетика» білім беру бағдарламасы бағдарламалық аккредиттеуден сәтті өтті.

Ғылыми-зерттеу қызметін дамыту және профессор-оқытушылар құрамының біліктілігін арттыру шеңберінде ассоциацияланған профессор С.М. Өтепбергенова, ассоциацияланған профессор А.Т. Егзекова және сениор-лектор М.Ш. Сакитжанов «Болашақ» халықаралық стипендиясының «500 ғалым» бағдарламасы бойынша ғылыми тағылымдамадан өтті.

6В07121-«Электр энергетикасы»білім беру бағдарламасының бейіндік пәндері бойынша білім алушылардың теориялық және практикалық дағдыларын нығайту үшін «ҚТЖ» ҰК» АҚ «Алматы электрмен жабдықтау дистанциясы»филиалыныңкәсіпорнының базасында «Энергетика» кафедрасының филиалы құрылды және қазіргі таңда жұмыс істейді.Осы филиалдың базасында нақты өндірістік жағдайларда практикалық сабақтар, сондай-ақ кіші курс студенттері үшін таныстыру экскурсиялары өткізіледі.